Intuïtie als super-processor

Door op 23 jun 2014 in Blog | 3 Reacties

Stel je voor dat je al je beschikbare kennis én waarnemingen bewust de revue laat passeren, voordat je tot beslissingen komt… Gelukkig hebben we intuïtie. Slimme organisaties doen er hun voordeel mee.


140613worldcupnetherlands01-1000x654Beroepseer
Een controller schrok toen hij besefte dat hij een strategisch besluit vooral intuïtief had genomen. Dit besef was in strijd met zijn beroepseer: zakelijke besluiten dienen rationeel en op basis van feiten te worden genomen.Hij was gerustgesteld toen ik hem vertelde dat intuïtie deze rationele afweging impliciet meeneemt.

Weten wat je weet
Aan intuïtie kleeft ten onrechte het aureool van vaag, ongrijpbaar en irrationeel. In werkelijkheid betekent intuïtie alleen dat we iets weten of begrijpen zonder bewuste beredenering. Intuïtief ‘weten’ en ‘handelen’ is terug te voeren op tastbare feiten en inzichten.
Ik ontdekte dat door eigen ervaring jaren geleden. Ik gaf les in het begeleiden van organisatieopstellingen, een belevingsgerichte werkwijze. Terecht vroegen studenten na een door mij begeleide opstelling: “Waardoor wist je wat je wist en deed je wat je wat je deed?”

Ongrijpbaar
Enkele momenten stond ik met mijn mond vol tanden. En toen speelde, in slow motion, het hele opstellingsproces zich voor mijn geestesoog opnieuw af. Ik zag ik dat ik impliciet ontelbare signalen had waargenomen: lichaamstaal, stembuigingen, gelaatsveranderingen, oogopslag, emoties en hun onderlinge relaties. Tot mijn eigen verrassing kon ik alle – eerder ongrijpbare – stappen volledig verklaren.
Ons brein is kennelijk in staat razendsnel talloze prikkels te verwerken tot een opvatting, hypothese of actie. Een geniaal vermogen, want het is ondoenlijk al het denkbare rationeel te toetsen.

‘In flow’
Veel mensen hebben de zweefduik van Robin van Persie tegen Spanje nog op hun netvlies. Achteraf zien we in slow motion de details van het geniale spel van Oranje. Wie gelooft dat Van Persie ook zou hebben gescoord met een expliciete analyse van het speelveld en alle mogelijkheden?
Ook de voetballer registreert en handelt ‘in flow’.

Messcherp
In de medische wereld hebben ze daar een begrip voor: de ‘klinische blik’. In een oogopslag hebben artsen een hypothese over wat er met een patiënt aan de hand is. En voor de zakelijke wereld betoogde de econoom en Nobelprijswinnaar Herbert Simon in 1955 al dat efficiënte besluitvorming in organisaties nooit volledig rationeel kan zijn.
Al met al is duidelijk is dat intuïtief professioneel handelen niet vanzelf ontstaat. Training, kennis en ervaring zijn nodig voor messcherpe diagnose en actie.

Onderzoeken
Voor besluiten waarbij anderen betrokken zijn, is ‘mijn intuïtie vertelt me dit’ geen afdoende legitimering. Maar intuïtieve ingevingen kunnen we vaak alsnog rationeel verklaren en verder onderzoeken.
De arts vervolgt zijn intuïtieve diagnose met klinisch onderzoek en het volgen van de behandeling. Het voetbalteam analyseert in rust het speelveld van een enkel moment. Managers monitoren de uitvoering van strategie, beleid en actieplannen.

High-impact
Organisaties met ruimte voor intuïtie komen sneller tot de kern van vraagstukken en hun oplossingen. Ze genereren ideeën die vernieuwend zijn en hout snijden.
High-impact interventies zorgen dat intuïtie en ratio elkaar versterken. Besluitvorming en handelen worden zowel effectiever en breed gedragen als, uiteindelijk, stevig onderbouwd.

Louise Arnold Bik
interventie-expert en veranderkundig adviseur ECo-i

ACTIE: voor uw ervaringen een gratis advies op maat!

Hoe creëert ú ruimte voor intuïtie in veranderingprocessen?
Wij willen uw verhaal graag horen!
De meest verrassende of opmerkelijke reactie honoreren wij met een gratis advies op maat. Een adviseur van ECo-i praat met u over een verandertraject waarbij u betrokken bent en brengt een gratis en vrijblijvend maatwerkadvies uit over de toe te passen high-impact interventies.

3 Comments

  1. paul de blot SJ
    07/27/2014

    Een heel mooi stuk Louise, helder en duidelijk

    Reply
  2. Jan
    10/14/2014

    Hoi Louise, dank voor je inzicht. Mooi hoe je hier verschillende bronnen en voorbeelden bij elkaar haalt en je conclusie al in de titel vermeldt.

    Ik merk dat in veranderingsprocessen weerstand direct gelinkt is met intuïtie. Dat is soms wel lastig te verwoorden omdat niet iedereen in woorden denkt. Maar met de juiste vragen en een stukje ‘processor-tijd’ lukt het mensen zich altijd zichzelf uit te spreken.
    Dan komen de rationele en minder rationele argumenten die de intuïtie voeden naar buiten. En daar wordt het interessant, als mensen de minder rationele argumenten naar buiten brengen zien ze soms direct dat hun keuze gemaakt op intuïtie niet de juiste was. Hoe zie jij dit?

    Reply
    • Louise Arnold Bik
      10/28/2014

      Dag Jan, dank voor jouw reactie en aanvulling.
      Het is best moeilijk om intuïtief weten van andere ongrijpbare impulsen te onderscheiden. Zoals jij het omschrijft met ‘processortijd’ kan zich dat ontvouwen.
      Niettemin vind ik het belangrijk om
      alle impulsen serieus nemen en ons te verdiepen in de achtergronden.
      Sommige niet-bedachte reacties komen voort uit innerlijk weten (intuïtie), anderen meer uit angst of gewoonte.
      Angst en gewoonte zijn uiteindelijk geen goede richtinggevers, wel kunnen ze legitiem zijn en factoren om rekening mee te houden. En dat kan weer de weg vrijmaken voor verandering.
      Hoe herken jij waarachtige intuïtie?

      Reply

Reageer