Schrik maar niet: dit is geen pleidooi voor een revival van de seventies. Waarom dan ‘liefde op de werkvloer’? Omdat hoogleraar Dirk van Dierendonck uit Rotterdam – de stad van niet lullen maar poetsen! – stelt dat ‘compassionate love’ (compassievolle liefde) een basiskenmerk is van leiderschap.

Servant-leadershipDienstbaar zijn
Voor deze stelling komt steun uit onverwachte hoek. “Het geheim van kwaliteit is ordinary love”, zo stelt Kees Ahaus, hoogleraar kwaliteitsmanagement aan het UMCG in het vakblad Sigma van februari 2015. En TNT Express-topman Tex Gunning: “To grow your people you have to know your people. To know your people you have to love your people. To love your people you have to love yourself.”
Intrigerend dat mensen die afkomstig zijn uit de ‘harde’ wereld van processen, structuren en marges, zó de nadruk leggen op liefde als basiskenmerk van leiderschap! Net als de geestelijk vader van servant-leadership Robert Greenleaf, legt Gunning bovendien een verband met groei: leiderschap gaat om het dienstbaar zijn aan de ontwikkeling van de ander.

Poets
Wat bedoelen we dan precies met dat ‘houden van’ of ‘compassionate love’?
Euclides spreekt in dit verband over het vermogen er te zijn voor de ander. Benedictus noemt het gevende liefde die zich richt op het welbevinden van de ander. Freud tenslotte stelt dat een mens twee drijfveren heeft, een creatiedrijfveer (eros) en een angstdrijfveer (thanatos). Bas Blekkingh onderschrijft dat laatste overtuigend in zijn praktijkboekje Authentiek Leiderschap: angst maakt grote ego’s, creatie richt zich op verbinding.
Laten we het wat praktischer maken. Liefde is de drijfveer die maakt dat je je op de ander richt. Daarbij gaat het om vragen als: ben je oprecht geïnteresseerd in de ander? Wil je een gelijkwaardige verbinding aangaan? Kun je genieten van de ontwikkeling van de ander? Heb je compassie met de ander, ook als hij fouten maakt of je een poets bakt?
Als je op die manier van mensen houdt, draag je dus bij tot hun groei. En er is voldoende onderzoek dat aantoont dat mensen, als je bijdraagt tot hun groei, prettiger functioneren en betere resultaten boeken.

Trucje
Dat laatste zal bij menigeen de vraag oproepen of je het kunt omkeren. Kun je zeggen: “ik ga de performance van m’n bedrijf verhogen, dus ga ik effe van m’n mensen houden”?
Daar lijkt het niet op; dan wordt het een trucje. Net zoals empathisch ‘hummen’ een trucje wordt als je niet echt geïnteresseerd bent in degene met wie je praat.
Het vernieuwde Greenleaf Centre for Servant-Leadership beschrijft compassionate love dan ook als volgt: “Houd onvoorwaardelijk van anderen zoals je van jezelf houdt.” De sleutel zit in het woordje ‘onvoorwaardelijk’. Dat wil zeggen: volledige acceptatie zonder voorwaarden vooraf. Je richt je echt op de ontwikkeling van de ander en kunt daar oprecht van genieten. Dat kan alleen als je zelf in orde bent, goed in je vel zit, niet meer zo bezig bent met je eigen ego, als je jezelf volledig geaccepteerd hebt. Vandaar de toevoeging ‘zoals je van jezelf houdt’.
Het geheim? Als de ander gaat groeien, groei jij ook!

Goud
Makkelijk gezegd, maar in de praktijk superlastig? Zeker weten – maar dringend nodig.
Een bedrijf waar mensen niet meer groeien gaat ‘down the drain’. Kapitalen aan menselijk talent laten we onbenut doordat mensen niet goed in hun vel zitten. Dus ook al lukt het niet altijd vanuit ‘compassionate love’ met je mensen om te gaan: alleen al het proberen is goud waard – in de meest letterlijke zin van het woord.

“We can’t fall any further if
We can’t feel ordinary love
And we cannot reach any higher
If we can’t deal with ordinary love”
U2 – Ordinary Love (2013)

Veel liefde op de werkvloer toegewenst!

Peter van Wijk
Drs. Peter van Wijk beheert bij het Greenleaf Centre for Servant-Leadership Europe de kennisbank en adviseert de directie over inhoudelijke onderwerpen. Hij was jarenlang de spil van de Greenleaf Academy en leidde de recente actualisering van het gedachtengoed over servant-leadership.