Wat veranderaars kunnen leren van improviseren

Door op 12 mei 2014 in Blog | 3 Reacties

Elk veranderproces heeft structuur en richting nodig. Tegelijkertijd is er de roep om experiment, creativiteit en ideeën. Het realiseren van een nieuwe werkelijkheid binnen vaststaande kaders vraagt dus om een balans tussen vrijheid en structuur. De benodigde vaardigheden kun je als veranderaar leren. En een leerschool bij uitstek daarvoor is improvisatie.

robot clownMaar wat doen
Het is voor improvisators een veelgehoorde misvatting: ‘Jullie doen toch maar wat?’. Zie daarover ook deze blogpost.
Als improvisatie ‘maar wat doen’ was, viel er weinig aan te leren. Niets is echter minder waar. Improvisatievoorstellingen en -trainingen gaan over het ontwikkelen van vaardigheden en een mindset. Die draaien om creativiteit, flexibiliteit en het zoeken naar spelplezier; maar net zo goed om heldere afspraken, samenwerkingsprincipes, directe feedback en een ‘call for action’.

Impro-flowschema
Net als in succesvolle organisatieverandering, is ook in improvisatie ‘flow’ van belang. Je wilt immers, bij een gegeven noodzaak tot voortgang, zorgen dat creativiteit en flexibiliteit behouden blijven. Improvisatie gebeurt daarom volgens een degelijk procedé, dat wordt beschreven door het impro-flowschema.
Het impro-flowschema maakt inzichtelijk waar wel en waar geen goeie doorstroming is. Zo kun je eenvoudig zien, waar blokkades zitten en weerstand dreigt te ontstaan. Elk element is gekoppeld aan een aantal vaardigheden, die je kunt trainen.

Impro-Flowschema

Waarnemen is kijken en luisteren naar je medespeler. Soms bewust ‘gekleurd’ en soms juist oordeelloos: zonder je teveel te laten beïnvloeden door de voorgeschiedenis of eigen waarden en ideeën.
Accepteren is werken met wat er is. Wat je ook waarneemt: het mag er zijn – inclusief ieders angsten, meningen en (voor-) oordelen.
Mogelijkheden gaat over zoeken naar wat kan worden: niet blijven hangen in het oude, maar kijken naar het nieuwe.
Kiezen is je verantwoordelijk maken voor voortgang. Voortgang vereist keuzes in het nu, in plaats van automatismen vanuit eerdere veronderstellingen.
Actie is het uitvoeren van de keuze, waardoor van moment tot moment een nieuwe werkelijkheid ontstaat.

Plezier en weerstand
Een veranderproces dat zich vastklampt aan regels en structuur, stagneert door gebrek aan waarnemen, accepteren en mogelijkheden.
Een veranderproces dat alles maar laat gebeuren, stagneert door gebrek aan kiezen en actie – zie over dat laatste ook deze blogpost.
Geen wezenlijk verschil met slechte – statische respectievelijk zwabberende – improvisatiescènes…
Dat improvisatie voor organisatieverandering meer is dan een metafoor, zie je ook aan de betrokkenen. Is er balans tussen vrijheid en kader, dan ontstaat flow en is er bij spelers én toeschouwers plezier. Ontbreekt die balans, dan stagneert de flow en ontstaat er bij beide weerstand.

Zoek de verschillen…!

André Besseling
interventie-expert ECo-i

ACTIE: voor uw ervaringen een gratis advies op maat!

Wat zijn úw ervaringen met elementen van improvisatie in veranderprocessen?
Wij willen uw verhaal graag horen!

De meest verrassende of opmerkelijke reactie honoreren wij met een gratis advies op maat. Een adviseur van ECo-i praat met u over een verandertraject waarbij u betrokken bent en brengt een gratis en vrijblijvend maatwerkadvies uit over de toe te passen high-impact interventies.

3 Comments

  1. Louise Arnold Bik
    05/13/2014

    Wat een helder relaas over de benodigde competenties achter zinvol ‘zomaar iets doen’ (oftewel improviseren). Het is net als het begeleiden van systeemopstellingen. Hoe meer ervaren de begeleider, hoe gemakkelijker het eruit ziet en als ‘het gaat vanzelf’.
    Binnen een helder kader, open en scherp waarnemen, onbevangen (oordeel- en intentievrij) waarnemen kan het ontstaan.
    Deze competenties komen samen in een grondhouding die de grondslag is voor veel vormen van faciliteren, m.n. in veranderingsprocessen.

    Reply
    • Roxane
      11/14/2014

      Ook ik nam meerdere keren deel aan thpeatrseort en het bracht mij altijd iets goeds, samen te vatten onder de noemer: het verleggen van mijn grenzen.a0De laatste keer (toevallig ook het afgelopen weekend ) heb ik wederom een grens verlegd. Dit keer verloor ik met deze sport al mijn energie, maar vervolgde aanvankelijk het spel. Een naar gevoel groeide, ik voelde me steeds onplezieriger, zonder precies te begrijpen wat er met me gebeurde. Uiteindelijk heb ik toch een grens verlegd. Ik gaf aan dat ik zag dat anderen veel plezier beleefde, maar dat ik het verschrikkelijk vond. Uiteindelijk ben ik gestopt. Nooit eerder heb ik zo sterk ervaren wat het met mij doet als ik doorga met iets waar ik op dat moment geen plezier aan beleef. Maar belangrijker, niet eerder ervoer ik de bevrijdende uitwerking van eerlijk zijn en mijn eigen keuze te maken!Fijne dag allemaal.

      Reply
  2. Youcef
    11/14/2014

    Ook ik nam meerdere keren deel aan thraetrspoet en het bracht mij altijd iets goeds, samen te vatten onder de noemer: het verleggen van mijn grenzen.a0De laatste keer (toevallig ook het afgelopen weekend ) heb ik wederom een grens verlegd. Dit keer verloor ik met deze sport al mijn energie, maar vervolgde aanvankelijk het spel. Een naar gevoel groeide, ik voelde me steeds onplezieriger, zonder precies te begrijpen wat er met me gebeurde. Uiteindelijk heb ik toch een grens verlegd. Ik gaf aan dat ik zag dat anderen veel plezier beleefde, maar dat ik het verschrikkelijk vond. Uiteindelijk ben ik gestopt. Nooit eerder heb ik zo sterk ervaren wat het met mij doet als ik doorga met iets waar ik op dat moment geen plezier aan beleef. Maar belangrijker, niet eerder ervoer ik de bevrijdende uitwerking van eerlijk zijn en mijn eigen keuze te maken!Fijne dag allemaal.

    Reply

Leave a Reply to Louise Arnold Bik

Cancel Reply